Zamek w Olsztynie

Zamek wznoszono jeszcze przed lokacją miasta od ok. 1348 r. Skrzydło północne ukończone w końcu XIV w., południowe z 30-metrową wieżą w poł. XV w., w skrzydle tym zorganizowano w XVI w. Kaplicę Św. Anny (obecnie sala kromerowska). Barokowe skrzydło z lat 1756-58. Fosa zamkowa osuszona w XIX w., groblę do zamku usypano w 1845 r. wykorzystując do tego celu usuniętą ziemię z międzymurza zamkowego.Zamek był w latach 1397-1772 siedzibą kanonika-administratora dóbr kapitulnych. Zajęty przez polskie oddziały w wojnach z Krzyżakami w 1410 i 1414 r. W wojnie trzynastoletniej zamek stanął po stronie Związku Pruskiego, następnie kanonicy oszukani przez Krzyżaków zdecydowali się wpuścić zaciężne oddziały, przypłacając tę decyzję wygonieniem z zamku. Stanowisko administratora zajmował w Olsztynie w latach 1516-19 i 1520-21 Mikołaj Kopernik, organizując w styczniu 1521 r. jego obronę w trakcie wojny z Zakonem Krzyżackim. Po I rozbiorze Polski przekazany w użytkowanie gminie ewangelickiej. Generalny remont i regotyzacja pod kierownictwem pruskiego ministra ochrony zabytków Ferdynanda von Quasta w latach 1865-71. W trakcie przebudowy w latach 1909-11 wzniesiono łącznik pomiędzy północnym a wschodnim skrzydłem, przeznaczony na mieszkanie prezydenta rejencji, na dziedzińcu wybudowano pseudogotycką klatkę schodową a w salach reprezentacyjnych obniżono poziom podłóg o 1,2 m. We wnętrzach zamkowych zorganizowano w 1921 r. Muzeum Regionalne prezentujące wystawy etnograficzne i sławiące zwycięstwo plebiscytowe Niemiec w dniu 11 lipca 1920 r. Po II wojnie światowej gospodarzem jest Muzeum Warmii i Mazur. Na dziedzińcu zamkowym od 1974 r. na początku lipca odbywają się Spotkania Zamkowe „Śpiewajmy Poezję”.