Stambuł

Widok na Bosfor

Fot. SXC

Pięknie położony na Bosforem Stambuł jest nie tylko największym miastem w Turcji, ale i jednym z największych na świecie – cała aglomeracja liczy około 10 mln mieszkańców. Dzisiejszy Stambuł jest głównym centrum finansowym Turcji, w którym swoje siedziby ma kilkadziesiąt banków, instytucji finansowych oraz giełd papierów wartościowych. To także kulturalne i naukowe centrum kraju. Na jego terenie siedziby ma pięć uniwersytetów, z których najstarszy – Uniwersytet Stambulski, został założony w 1453 roku.

Stambuł to wyjątkowe miasto. Nie tylko dlatego, że jest metropolią położoną na dwóch kontynentach, ale także ze względu na jego bogatą i wciąż żywą historię. Od ponad dwóch tysięcy lat jest jednym z najsłynniejszych centrów cywilizowanego świata. Był siedzibą bizantyjskich cesarzy i osmańskich sułtanów.

Historia

Początki Stambułu sięgają VII wieku p.n.e., kiedy powstała tu starogrecka kolonia - Bizantion. O jego rozwoju i potędze zadecydowała głównie lokalizacja. Miasto położone jest na dwóch kontynentach, w pobliżu ujścia Bosforu, przy głębokiej zatoce, stanowiącej doskonały, naturalny port. Zawijały do niego praktycznie wszystkie okręty zmierzające z Morza Śródziemnego przez Bosfor na Morze Czarne.

W czasach rzymskich Bizancjum urosło do rangi głównego miasta wschodniej, greckiej części cesarstwa. W 330 r. cesarz Konstantyn Wielki przeniósł tu stolicę imperium i nazwał miasto Nowym Rzymem. Miasto było jednak znane bardziej jako Konstantynopol - od imienia cesarza. Dzięki doskonałemu położeniu strategicznemu i fortyfikacjom, miasto opierało się przez cale wieki najazdom Germanów, Słowian, Arabów i Franków. Dopiero w 1204 r. Konstantynopol został zdobyty i złupiony przez Krzyżowców.

Śmiertelnym ciosem dla upadającego już podówczas Cesarstwa Bizantyjskiego, którego Konstantynopol był sercem, okazał się wzrost potęgi Osmanów. Los miasta przypieczętowało jego zdobycie przez Turków w 1453 r. W ten sposób przestało istnieć tysiącletnie Imperium Bizantyjskie, a datę upadku Konstantynopola historycy tradycyjnie przyjmują za początek ery nowożytnej. Pod władzą Osmanów kościoły zmieniono w meczety, a miasto stało się siedzibą sułtana. Na przełomie XVI i XVIII wieku miasto ozdabiano pałacami, meczetami, kompleksami architektonicznymi, ale w XIX wieku, kiedy państwo czyniło próby europeizacji, zrezygnowano z tradycyjnej osmańskiej architektury, zastępując ją barokiem i rokoko.

Po I wojnie światowej, 15 marca 1919 roku do miasta wkroczyły wojska alianckie i nadzieje Greków o odzyskaniu Konstantynopola odżyły. Jednak ofensywa Kemala Paszy - Ataturka pozwoliła na zachowanie go w rekach tureckich. W 1922 roku Ataturk („Ojciec narodu tureckiego”) stanął na czele ruchu nacjonalistycznego i obalając sułtanat zakończył epokę Imperium Ottomańskiego. Tuż po proklamowaniu republiki przeniósł stolicę kraju ze Stambułu do bliskiej sobie Ankary. Od tego czasu zaczęła się trudna epoka modernizacji kraju i miasta, które przemianowano na Stambuł.

Stambuł był wieki swego istnienia niszczony zarówno przez ludzi, jak i przez siły natury (trzęsienia ziemi) oraz przez pożary i epidemie. Jednak z jeszcze większą siłą był odbudowywany przez wielkich wizjonerów i słynnych architektów. Dzisiaj to gwarne i prężnie rozwijające się miasto jest oblegane przez turystów z całego świata, zafascynowanych nie tylko jego trwającą ponad dwa tysiące lat historią, ale także imponującym dorobkiem kulturalnym. Współczesny Stambuł to metropolia pielęgnująca tradycje i wciąż, podobnie jak dwa mosty nad Bosforem, ważny łącznik Azji i Europy.

To wszystko sprawia, że Stambuł jest odurzającą i przyciągająca podróżników, bajkową mieszanka Orientu i Zachodu. Stambuł to wyjątkowe miasto, które przez wiele wieków było centrum cywilizowanego świata i które na nowo chce pretendować do tego miana.