Eindhoven

Niezwykła architektura Eindhoven

Fot. Wikipedia

Dwustutysięcznie miasto w Prowincji Brabancja Północna w Holandii wchodzące w skład prawie półmilionowej aglomeracji razem z kilkoma mniejszymi ośrodkami regiony takimi jak  m.in. Valkenswaard, Veldhoven, Heeze, Best oraz Oirschot, tworzy obszar metropolitalny, tak zwany Brabant Stad który ma około 2 milionów mieszkańców. Miasto leży nad rzeką Dommel w dorzeczu Mozy na holenderskiej równinie i w świecie znane jest głównie z utworzonej w tym miejscu w 1891 roku przez braci Gerarda i Antona Philips fabryki lampek elektrycznych, która rozwinęła się tworząc ogromny istniejący do dziś i znany na całym świecie koncern elektroniczny Philips. Jest to piąte co do wielkości miasto Niderlandów.

Historia Eindhoven nie ogranicza się jedynie do tego epizodu i jak na relatywnie niewielkie miasteczko w spokojnej Holandii jest wyjątkowo bogata. Pierwszym dokumentem, gdzie się pojawia, jest dekret księcia Hendrica I Brabanta z roku 1232, w którym osadzie Eindehoven przyznane prawa miejskie. Osada liczyła wówczas około 170 domów obwiedzionych ziemnym wałem obronnym, a sąsiadujący z nią niewielki zamek usytuowany był poza tymi umocnieniami. Dokument zezwalał na cotygodniową organizację targu w mieście oraz zobowiązywał lokalnych chłopów do sprzedaży swoich dóbr właśnie w tym miejscu. Przyczyniło się to, na równi z lokalizacją miasta przy głównym szklaku handlowym z Holandii do Liege, do dynamicznego rozwoju Eindhoven. Na przestrzeni kolejnych dziesięcioleci fortyfikacje zostały powiększone, a w latach 1413 – 1420 w ich obrębie wzniesiono nowy zamek, który niestety został zniszczony pod koniec wieku w wyniku najazdu wojsk z Gelderland. Zniszczenia powstałe w czasie tej wojny były tak znaczące, że dopiero po ponad 20 latach udało się miastu powrócić do dawnej świetności – zamek odbudowano po raz kolejny, nowo powstałe obwarowania były doskonalsze niż wcześniej,a miasto szybko się bogaciło. Dobrą passę przerwał dopiero katastrofalny pożar Eindhoven, który w 1554 roku strawił ponad 75% budynków w mieście. Na szczęście dzięki królowi Wilhelmowi I Orańskiemu miasto szybko podniosło się po tym niespodziewanym ciosie.  Wkrótce jednak zajęły je wojska hiszpańskie i Eindhoven przestało być częścią Holandii, następnie miasto znalazło się pod okupacją francuską, by dopiero po roku 1629 powrócić w granice Niderlandów.

Jednak zdecydowanie najważniejszym dla Eindhoven okresem w dziejach był przełom XIX i XX wieku, czyli czas wielkiej rewolucji przemysłowej, podczas której miasto unowocześniono, wprowadzając takie udogodnienia jak kolej i elektryczność, a liczba jego mieszkańców znacząco się zwiększyła, co spowodowało włączenie w obręb miasta kilku okolicznych gmin. Początkowo było to centrum przemysłu tytoniowego i tekstylnego, jednak po powstaniu fabryki Philipsa główną gałęzią produkcyjną reprezentowaną w mieście stała się elektronika.

Miasto bardzo ucierpiało w wyniku nalotów podczas II wojny światowej, czego efektem jest niewielka ilość zabytkowej zabudowy zachowanej w centrum miasta, tym bardziej, że przy odbudowie nikt nie przywiązywał wagi do estetyki i zamiast zabytkowych kamieniczek stawiano, uznawane wówczas za wyjątkowo nowoczesne, wieżowce z betonu, stali i szkła. Stąd właśnie dzisiejszy wygląd Eindhoven znacząco odbiega od powszechnego wyobrażenia o holenderskim mieście pełnym małych uroczych domków o kamiennych podmurówkach i drewnianych okiennicach. Obecnie miasto jest pełne futurystycznych obiektów architektonicznych takich jak choćby Evolution Center, Van Abbemusseum, czy charakterystyczne centrum wystawienniczo-konferencyjne w kształcie spodka. W mieście przebywa stale spora ilość naszych rodaków znajdujących zatrudnienie w tutejszych fabrykach.